Грибовка Фестиваль
logotype

"Чүглүг" чагааларга...

mengi-75@mail.ru

Тыва үжүктер

Бээр бас ҢҮӨ!

Тыва Википедия

 

Башкылар

Экии, хүндүлүг башкылар! Сайт кылдырар күзелдиг башкылар бар болза tuva@mail.ru че бижиптиңер.

Чижээ: менги.башкы.рф азы mengi.bashky.ru ышкаш боор.

Хүндүткел-биле, Эраст Хертек.

Тыва солуннар

Кол арын
Тыва дылывысты утпаалыңар PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
19.04.2013 14:01

http://shyn.ru

2013 чылдың апрель 2-де үнген «Шын» солуннуң № 39 үндүрүлгезинде Чаа-Хөл кожууннуң Чаа-Хөл сумузундан Олчатмаа Ховалыгның «Дыл – чоннуң өртек чок эртинези» деп чагаазынга хамаарыштыр Тываның күрүне университединиң тыва филология болгаш ниити дыл эртеминиң кафедразының доцентизи, филология эртемнерниң кандидады Клара Бүрбүлдеевна Доржунуң санал-оналын номчукчуларывыска таныштырдывыс.
Бо чагаада бижиттинген айтырыглар тыва чонга эң чугула деп чүве билдингир, шагдан тура көдүртүнүп турган. Ол дугайын мээң бижип турган чүүлүмден база үзүндүнү киирейн:

Обновлено 19.04.2013 14:03
 
 
"2013 чылдың тыва дыл болгаш чогаалдың тергиин бышкызы" мөөрей эгелээн PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
17.04.2013 20:58

Бо неделяның эгезинден тура республиканың тергиин башкыларын, кижизидикчилерин илередир мергежил мөөрейи бодунуң ажылын эгелээн болгаш, 25-те түңнелдерин үндүрер. Ында бо чылын  ниитизи-биле 86 башкы бодунуң күжүн шенеп, шылгалдаларны  эртип, солун кичээлдерни Кызылдың №1, №2 школаларында база уруглар садтарында эрттирип турарлар.

 

Олар дээрге   коррекциялыг өөредилге черлеринден 9,  садик башкылары - 21 , 20 тыва дыл башкылары, 15 аныяк специалистер-дир.  «Чылдың башкызы-2013» деп эң кол мөөрейде 21 башкы киржип турарлар.

Өвүр кожууннуң Чагырга чери  бо чылгы тиилекчи башкызы Монгуш Геннадий Семис-ооловичини мындыг (чурукта) хөрек демдээ-биле шаңнааны солун болган. Өске кожууннар база  Өөредилге яамызы өвүржүлерниң үлегерин келир чылын өөренип көрзе кандыгыл?

 

 

Обновлено 19.04.2013 13:51
 
 
"УГААН-САРЫЫЛДЫҢ КУЮМНУГ ШYЛYКТЕРИ»: PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
02.04.2013 17:35


«Бодун, чүгле бодун дилээн күжүр-дүр…»

(Н. Куулар «Назынының чалыы даңын…»)

Тыва Республиканың культуразының ал­дарлыг ажылдакчызы, шүлүкчү, прозачы Николай Шагдыр-оолович Куулар бо хүннерде 55 харлаар. Юбилейин таварыштыр чогаалчыга «Шын» солуннуң болгаш ооң хөй санныг номчукчуларыныңөмүнээзинден изиг байыр чедирбишаан, быжыг кадыкшылды, чогаадыкчы чедиишкиннерни, өг-бүлезинге улуг аас-кежикти күзедивис. Хөй чылдарның дургузунда «Шын» солуннуң арыннарынга ханы уткалыг, чараш чогаалдары, шүлүктери, сайгарылгалыг чүүлдери-биле номчукчуларывысты өөртүп чорууру дээш четтиргенивисти илередип, моон соңгаар-даа солун арнынга чаа-чаа чогаалдарын номчуур боор бис дээрзинге бүзүревишаан, хүндүткел-биле мөгейип тур бис.

Редакциядан.

 
   
ДЫЛ — ЧОННУҢ ӨРТЕК ЧОК ЭРТИНЕЗИ PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
02.04.2013 17:31

Олчатмаа ХОВАЛЫГ, Чаа-Хөл суур.  

Дыл – чоннуңөртек чок эртинези. Төрээн дылын хүндүлеп үнелээр чорук нацияның салым-чолунга сагыш салыышкынның эгези. Ынчангаш тыва дыл Тыва Республиканыңүндезин хоойлузу – Конституцияда күрүне дылы кылдыр кирген.

Тыва литературлуг дылдың тускай дыл кылдыр сайзыраарынга орус дыл улуг ужур-дузалыг. Чугаалааным чүүлге хамаарылгалыг дараазында Алексей Арапчорнуң чиге бижээн одуруглары сагышка бо-ла кирип келир.

 
 
Төрээн оглун Саян сыннар төөгүде кайын уттур PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
31.03.2013 08:51

Светлана Орус-оол (Байысклан),

ТГШИ-ниң аас чогаал секторунуң эргелекчизи.


Байсклан Монгуш Танзынович 1913 чылдың апрель айның 1-де Чөөн-Хемчик кожууннуң Шеми-Аксынга төрүттүнген. Бо чылын ооң төрүттүнгенинден бээр 100 чыл ою база тыва эки турачылар Ада-чурттуң Улуг дайынынче аъттангандан бээр 70 чыл бооп турар.

Салым-чолдуң «университеди»
Ачавыс кара чажындан эгелеп түреңги чуртталганы көрүп эрткен. 5 харлыг тургаш, ол ада-иезинден чарылгаш, өскүс арткан. Бичии доругуп өскеш, Семис мээрең деп байның хоюн кадарып чораан. Ооң соонда ачамны 17 харлыг турда, Эйлиг-Хем алдын уургайынга ажылдаары-биле Шеми сумузундан чоруткан турган. Аңаа база аар-берге байдалдарга таваржып, соокту, ашты, кара ажылдың нарынын көрүп эрткен. Шак мындыг «университет» ачавыстың келир үедеги салым-чолунга, кадыг-бергеге каңналырынга улуг салдарлыг болган.

Обновлено 31.03.2013 08:57
 
   
ООҢ ЧУРТТАЛГАЗЫ – ЧОНУНГА YЛЕГЕР PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
29.03.2013 21:49

Светлана Балчыр.


Башкы, сайыт, редактор Н.С. Конгарның адын төрээн школазынга тывыскан

2013 чылдың март 16-да Тыва Республиканың өөредилге адырының төөгүзүнге уттундурбас онзагай болуушкунга киржири-биле Бай-Тайга кожууннуң Бай-Тал сумузунда ниити билигниң ортумак школазында чедип келдивис. Хиндиинде хир чок арыг, ак-көк дээр, сыг дээр сырын чок – кайгамчык агаар-бойдузу-биле Хемчик бажы Бай-Тал бисти уткуп алды. Школаның өөреникчилери болгаш башкылары ырак-узактан аалчыларын ак хадактыг, аяк шайлыг, бедик сагыш-сеткил көдүрлүүшкүнү-биле уткуп алганы кижи бүрүзүн улам хей-аът кииргени чугаажок.

Обновлено 31.03.2013 09:09
 
   


Страница 8 из 18
Үлегер домактар

Аныяаңдан адың камна

Бак сагыш башка халдаар

Далашкан күске сүтке дүжер

Тывызыктар

Тывызыым дытта, тоолум дошта

Итпе, итпе, кузуптар мен

Ашак-кадай чогушкан, аал ишти тоттурган

Тариналар

ОМ МАНИ ПАД МЕ ХУМ

ОМ ТАРЕ ТУУ ТАРЕ ТОРЕ СУУ ХАА

ОМ АРА БАЗА НАДИ