Грибовка Фестиваль
logotype

"Чүглүг" чагааларга...

mengi-75@mail.ru

Тыва үжүктер

Бээр бас ҢҮӨ!

Тыва Википедия

 

Башкылар

Экии, хүндүлүг башкылар! Сайт кылдырар күзелдиг башкылар бар болза tuva@mail.ru че бижиптиңер.

Чижээ: менги.башкы.рф азы mengi.bashky.ru ышкаш боор.

Хүндүткел-биле, Эраст Хертек.

Тыва солуннар

5-7 класстарга тыва чогаалдың чаа программазы PDF Печать E-mail
Автор: Меңги Ооржак   
22.09.2012 08:22

 

Автору: ф.эк. , ТувКУ-нуң  доцентизи Чамзырын Е.Т.

 

5 К Л А С С

Киирилде кичээл: Чечен чогаал делегейинче аян-чорук (1 шак)

 

Эге школага алган билиглерин системажыдар. Ниитилелге болгаш кижилерниң амыдыралынга номнуң ужур-дузазы. Ном – салгалдан салгалче дамчыдып турар сагыш-сеткилдиң чагыы. Номнуң тургуузуунуң элементилери (карты, титул (бирги арны), форзац, немелде тайылбыр, допчузу), номнуң тургузукчулары (автор, чурукчу, редактор, корректор, өрүкчү болгаш о.ө.). 5 класстың өөредилге номунуң тургузуу болгаш ооң-биле ажылдаары.

 

I. Өөрүнчүг күс (2 шак)

Ю. Ш. Кюнзегеш «Сиген шөлүнде» (1 шак)

С.А. Сарыг-оол «Эдер амытаннар» (Аңгыр-оолдуң тоожузу» деп романдан эге) (1 шак)

Чогаал теориязы: деңнелге дугайында билиг.

II. Эгээртинмес эртине-байлак – аас чогаалы ( 13 шак)

.

Тоолчулар болгаш тоолдарның чыыкчылары. (Допчулал).

Чогаал теориязы: аас чогаалы болгаш фольклор деп терминнер. Оларның тывылганы, нептерээни, хевирлери, ужур-дузазы. ( 1 шак)

Анаа тоолдар

«Балыкчы Багай-оол». (1 шак)

«Чаңгыс ой аъттыг үш алышкы» ( 1 шак).

Дириг амытаннар дугайында тоолдар

«Чеди иелиг Чес-Мыйыс», «Кускун биле Yгү» (2 шак).

Хуулгаазын тоолдар.

«Тос оолдуг Доктагана кадай (1 шак).

«Тос шилги аъттыг Өскүс-оол» ( 1 шак)

Үлегер домактар болгаш чечен сөстер ( 2 шак)

Чогаал теориязы: үлегер домактар болгаш чечен сөстер дугайында билиг (1 шак).

Тывызыктар (2 шак)

Чогаал теориязы: тывызыктар дугайында билиг (1 шак)

).

III.Аас чогаалындан ужукталгаш... (10 шак)

К-Э. К. Кудажы “Кым эң ажыктыгыл?” (1 шак)

М.С. Эргеп “Чартык арбай” (1 шак)

С.Сүрүң-оол «Карактар дугайында маргылдаа» (1 шак)

Ч. Чүлдүм «Тарааның тывылганы» (1 шак)

М.Эргеп «Хек чүге ыраажы болганыл?» (1шак)

Чогаал теориязы: авторлуг тоолдар дугайында билиг (1 шак) .

О.Ө. Сувакпит «Арзылаң биле Пар» (1 шак)

С.С. Серен «Ном биле Портфель» (1 шак)

Л.Х.Иргит “Теве” (1 шак)

Чогаал теориязы: Басня дугайында билиг (1 шак

IV. Чаштар делегейиниң көрүнчүү (11 шак)

Л.Б. Чадамба “Аян чорук” (3 шак) “Аян-чорук эгелээн”, “Ужар”, “Кайгамчык-ла”, “Азас ”.

Чогаал теориязы: эпитет дугайында билиг.Практикум кичээл: сөзүглелдерден деңнелгелерни тыпкаш, ооң ажыглалын сайгарары.

О.К. Саган-оол “Эжишкилер” (1 шак)

О.Ө. Сувакпит “Аът чарыжы” (1 шак)

М.С. Эргеп “Өдүгенде чайлаг” деп тоожудан эгелер (4 шак) “Дүнеки коргуушкуннар”, “Ыдыктыг чаңчыл”, “Бүгү кежик – Чер-Иеде”, “Изиг маргылдаалыг кичээлдер” , “Аъттаныптым”.

Ш.М. Суван “Кара-Баштыг” (2 шак)

Р.Д. Лудуп “Таваар, маажым бадып келгеш” (1 шак)

V. Хуулгаазыннар делегейи ( 8 шак)

Ш. М. Суван “Хүн-Херелден аалчылар” деп тоожудан эгелер. (3 шак).

Н.Ш. Куулар «Танаа-Херелдиң чуртунда» деп тоожудан эгелер (3 шак)

Э. Донгак “Буянныг амытаннар” ( 2 шак)

VI. Ыдыктарым... (3 шак)

Чогаалдарда төрээн черинге, дылынга ынакшылын оларга чоргааралын илереткенин уругларга таныштырып сайгарары.

О.Ө. Сувакпит “Россияга алдар” (1 шак)

С.Б. Пюрбю “Ынак Тывам” (1 шак)

А.Үержаа «Ие дылым» (1 шак)

VII. Тиилелгениң сылдыстары... (3 шак)

Тыва эки турачыларның дайын чылдарында маадырлыг чоруктарын чогаалчыларның чогаалдарында алдаржытканы.

С.А. Сарыг-оол «Маадыр Чүргүй-оол» (2 шак)

О.Ө. Сувакпит “Кечил-оолдуң солдаттары” (1шак)

VII. Дириг амытаннар делегейи... (5 шак)

Ю. Ш. Кюнзегеш “Эзимде” (1 шак)

С.С. Сюрюн-оол “Ус-кушкаш” (1 шак)

М.А. Күжүгет “Азыранчып чорааш...” (3 шак)

Өөредилге чылының дургузунда шээжилээр чогаалдар:

Ю.Ш. Кюнзегеш “Сиген шөлүнде”.

О.Ө. Сувакпит “Арзылаң биле Пар”.

С.А. Сарыг-оол “Маадыр Чүргүй-оол”.

О.Ө. Сувакпит “Россияга алдар”.

А.Үержаа «Ие дылым»

5-ки класска чогаал өөредириниң шактарының хуваалдазы:

Шупту 70 шак, ооң иштинде:

Чечен чогаалдарны номчуур болгаш сайгарарынга – 56 шак;

Класстан дашкаар номчулгага 9 шак

Чугаа сайзырадылгазынга 5 шак.

6 К Л А С С

Киирилде (1 шак)

«Литература – сөстүң уран чүүлү» деп темага беседа. Өөредилге чылында өөренир чогаалдар-биле допчу таныжылга.

I. Эгээртинмес эртине-байлак – аас чогаалы (13 шак)

Тоолчургу болгаш төөгү чугаалар (5 шак)

“Амыр-Санаа дугайында төөгү чугаа” “Кыры сөөгү”. “Теве-Адар”. «Хөөмейлээр Бүдүкпен» (2 шак).

Тыва улустуң ырлары (3 шак)

Кожамык (1 шак)

.

Чогаал теориязы: ыр болгаш кожамык дугайында билиг 1 шак.

Алгыш-йөрээлдер (2 шак)

Хам алгыштары (1 щак)

Авторлуг тоолдар (4 шак)

С.А. Сарыг-оол “Агар-Сандан ыяш” (2 шак)

Чогаал теориязы: Гипербола дугайында билиг 1 шак.

С.В. Козлова «Аъттыг-шеригжи кыс» Амгы шагның тоолу. (1 шак)

II. Ойнай-сылдай сойгалажыр... ( 2 шак)

К-Э. К. Кудажы «Маргылдаа» (1 шак)

С.С. Сюрюн-оол «Аът биле Оор» (1 шак)

Чогаал теориязы: Диригжидилге дугайында билиг.

III. Элээдилер назынының эскиттери (17 шак)

С. К. Тока “Араттың сөзү” (6 шак) «Мерген»,“Тас-Баштыг”, “База кыш”, “Шаагай”.

С. А. Сарыг-оол “Ол-ла Маскажык” (3 шак)

Чогаал теориязы. Чечен чогаалдың маадырының дугайында билиг. Маадырның портреди, сагыш-сеткили, культуразы, чаңчылдары, моральдыг негелделери, өскелер-биле харылзаазы, эт-севи, мал-маганы, чурту, хар-назыны, ниитилелде байдалы, таарымчалыг болгаш таарымча чок талалары. (1 шак)

С.С. Сүрүң-оол «Буянның сергези» (2 шак)

М. М. Дуюнгар “Хлеб” (2 шак)

Ш.М.Суваң “Кижи-Бүрүс” деп тоожудан эгелер (4 шак)

IV. Ыт – шынчы өңнүк (8 шак)

Х.М. Ойдан-оол “Эзир”деп тоожудан эгелер (3 шак)

Э. Л. Донгак «Мөңге ыр» (3 шак)

Ш. М. Суван «Азыранды» (2 шак)

V. Төрээн чуртум делгемнери… (6 шак)

С.А. Сарыг-оол “Күс” (1 шак)

Ю.Ш. Кюнзегеш «Арат оглу ужуп үнген» (1шак)

М.Б. Доржу «Экии, Тывам!» (1 шак)

А.А. Даржай «Өгге йөрээл» (1шак)

С. Молдурга “Амытаннар чылы” (1 шак)

Чогаал теориязы. Проза болгаш шүлүк чогаалдарының аразында ылгавырлыг талалары (1 шак).

VI. Көжеге-даа ажыттынды… (5 шак)

В.Ш.Көк-оол «Чаргы»(2 шак)

Е.Т. Танова «Илбилиг согун» (үзүндүлер, 3 шак)

6 класска чогаал өөредириниң шактарының хуваалдазы:

Чогаалды номчуурунга болгаш сайгарылгазынга 55 шак.

Класстан дашкаар номчулгага – 9 шак

Чугаа сайзырадылгазынга 6 шак

Өөредилге чылының дургузунда шээжилээр чогаалдар:

Тыва улустуң ырызы (шилилге-биле)

С. А. Сарыг-оол «Күс»

С.К. Тока «Араттың сөзү» («Мерген» деп эгеден үзүндү).

К-Э. К. Кудажы «Маргылдаа»

М.Б. Доржу «Экии, Тывам!»

7 класс

Программа

Киирилде (1 шак)

«Литература – амыдыралдың көрүнчүү» деп темалыг киирилде кичээл.

I. Чеченнерниң сөңү…

Мурнунда класстарга аас чогаалынга хамаарыштыр алган билиглерин системажыдар. Аас чогаалының өөредиглиг болгаш кижизидикчи ужур-дузазы. Аас чогаалы биле литератураның сырый холбаалыы, оларның бот-боттарын байытчып чорууру.

Маадырлыг тоолдар (эпос) ( 6 шак)

“Танаа-Херел” (2 шак)

“Бокту-Кириш, Бора-Шээлей” (2 шак)

Аас чогаалының салдары-биле…(6 шак)

В.С Серен-оол «Каң-кыс» (үзүндүлер. 3 шак)

М.Б. Кенин-Лопсан «Хайыралыг Калчан-Шилги» ( тоожудан эгелер. 2 шак)

М.Б. Доржу “Аас чогаал ” (1 шак)

”.

Чашкы үемни сактып… (13 шак)

С.К. Тока «Араттың сөзү» деп романдан эгелер (6 шак)

С.А. Сарыг-оол “Аңгыр-оолдуң тоожузу” деп романдан эгелер (6 шак) “Дагаа чылдыг мен”, “Бажым кыргытканым” , “Пөш бажынга”, “Оттуг-терге”, “Шагаа”.

Б.Д. Хөвеңмей “Чүү болганыл” ( 1 шак)

III. Оожургал чок сагыш-сеткил… (13 шак)

С.А. Сарыг-оол «Соругга» (2 шак)

Чогаал теориязы: чечен чугаа дугайында билиг (1 щак).

О.Ө. Сувакпит «Ыылар» (1 шак)

К-Э. К.Кудажы «Кызыл-Бөрттүг» (3 шак)

Ш.М. Суваң «Чээн оол» ( 1 шак)

IV. Чечен чогаал делегейинде мөңге темалар ( 8 шак).

С.Б. Пюрбю «Эргеппей дугайында тоожу» (2 шак)

Чогаал теориязы: тоожу дугайын билиг (1 шак).

О.К. Саган-оол «Найырал» (2 шак)

К-Э. Кудажы «Сарыг-оолдуң плантациязы» (1 шак)

М.Б. Доржу «Дайынныг кино көргеш…» (1 шак)

И. Б. Иргит «Эргим Уля угбай» (1шак )

V. Поэтиктиг одуруглар... ( 4 шак)

С.Б. Пюрбю «Төрээн дылымга» (1 шак)

А.А. Даржай «Авамга» (1 шак)

М.А. Күжүгет “Бак сагыш башка халдаар” (1 шак)

Р. Д. Лудуп «Чавыс-чавыс көжүп чоруур булуттарлыг». (1 шак)

VI. Төөгүнү коптарыңар (10 шак)

С.А. Сарыг-оол «Алдан-маадыр» (2 шак)

Р. Д. Лудуп «Улаастайга» (1 шак)

И. Ю. Бадра «Ужудукчу Кидиспей» деп романдан үзүндүлер (3 шак)

О.Ө. Сувакпит «Сат Бүрзекей дугайында баллада» ( 1 шак)

К-Э. К.Кудажы “Он бир” (3 шак)

Өөредилге чылының дургузунда шээжилээр чогаалдар:

Тыва улустуң маадырлыг тоолдарындан үзүндү (шилилге-биле)

С.А Сарыг-оол «Алдан маадыр»

С.Б. Пюрбю «Төрээн дылымга»

О.К. Саган-оол «Найырал» (үзүндү)

А.А. Даржай «Авамга»

О.Ө. Сувакпит «Ыылар» (үзүндү, шилилге-биле)

7 класска чогаал өөредириниң шактарының хуваалдазы:

Чогаалды номчуурунга болгаш сайгарылгазынга 54шак.

Класстан дашкаар номчулгага – 10 шак

Чугаа сайзырадылгазынга 6 шак

 

Обновлено 13.11.2012 17:30
 
Солун-дур бе? Эштериңге чугаала:

Архивте материалды комментарийлеп болбас...

Үлегер домактар

Аныяаңдан адың камна

Бак сагыш башка халдаар

Далашкан күске сүтке дүжер

Тывызыктар

Тывызыым дытта, тоолум дошта

Итпе, итпе, кузуптар мен

Ашак-кадай чогушкан, аал ишти тоттурган

Тариналар

ОМ МАНИ ПАД МЕ ХУМ

ОМ ТАРЕ ТУУ ТАРЕ ТОРЕ СУУ ХАА

ОМ АРА БАЗА НАДИ